Adviseur in vakgebied plannen....Pure passie!

 

 

 

 

Werktijden ergonomie

 

 

Kennis hebben van ergonomie van werktijden is belangrijk, zodat de planner kan inschatten hoe zwaar een rooster is, of kan zijn, voor de werknemer. Door ergonomische juist opgestelde rooster kunnen onveilige werksituaties, veel verzuim etc. voorkomen worden.

 

Werken in ploegendiensten en dus op onregelmatige tijden kunnen risico's met zich mee brengen voor de gezondheid en welzijn van de werknemer. Bij vroege ochtenddiensten en/of nachtdiensten loopt de werknemer een risico op verstoring van haar / zijn biologische klok. De uren van slapen worden verkort en/of van mindere kwaliteit. 

 

De biologische klok is een aangeboren mechanisme bij organismen waarbij allerlei lichamelijke functies met een bepaalde periodiciteit plaatsvinden. Er zijn:

  • circadiane ritmes die ongeveer 24 uur in beslag nemen, zoals het slaap-waakritme;
  • maandelijkse ritmes die ongeveer een (maan)maand duren, zoals de menselijke menstruatiecyclus, en
  • jaarlijkse ritmes, zoals de vogeltrek of het voortplantingsgedrag van veel dieren.
 
Een dergelijke inwendig meetikkende klok wordt meestal gelijk gezet door invloeden van buitenaf, vooral daglicht. Bij organismen die steeds in het donker, of steeds in het licht worden gehouden ontspoort het eigen ritme meestal iets, en blijkt dan vaak een iets afwijkende periode te hebben dan de duur van het normale ritme, zo duurt bijvoorbeeld het menselijke slaap-waakritme 24,5 zonder externe tijdsaanduiders.
 
De inwendige klok kan ontregeld raken, bijvoorbeeld door systematisch laat naar bed te gaan (ploegendienst), door een lange reis in oost-west richting of andersom (meestal met het vliegtuig) - de zogenaamde jetlag -, of de overgang van zomer-naar wintertijd of andersom. Het duurt dan enige dagen voor men zich weer lekker voelt. 
 
Wat langer opblijven geeft minder verstoring dan wat vroeger opstaan. Bij opvolgende ploegendiensten is het dan ook van belang zo veel mogelijk volgens het schema ochtend-avond-nacht te rouleren, niet andersom. De juiste rotatierichting van het rooster is dus van groot belang. 
 
Er zijn twee rotatierichtingen, voorwaartse en achterwaartse rotatierichting. Wanneer de begintijdstippen van twee opeenvolgende diensten 24 uur of meer van elkaar liggen noemen we de richting van rotatie voorwaarts. Wanneer de begintijdstippen minder dan 24 uur van elkaar liggen wordt gesproken van een achterwaartse rotatierichting. 
 
Naast de rotatierichting van het rooster, is ook de rotatiesnelheid een belangrijke factor in het rooster. We spreken van een lage rotatiesnelheid indien er veel aaneengesloten diensten voorkomen in een reeks. Dit leidt tot cumulatie van de vermoeidheid. Het leveren van de prestatie kost dan meer energie. Het is dan ook aan te raden om belastende diensten in een reeks te beperken tot 3 a 4 diensten achter elkaar van dezelfde soort. Dit wordt een hoge rotatiesnelheid genoemd. 
 
De ergonomische rooster vuistregels helpen de planner het rooster te toetsen en daarmee kan het risico verkleint worden dat er klachten door roosters ontstaan. 
 
 

opdrachtgevers

  • IMG_1125.JPG
  • SAOA.png

KVK nummer : 67601006                                                                                                                 

webbeheerder susan van Vliet                                                                                  

 

© 2017 Adviesbureau Personeelsplanning van Vliet